Siedem miesięcy. Tyle wynosiła na początku XXI wieku mediana przeżycia pacjentów z zaawansowanym rakiem płuca, którzy mieli już odległe przerzuty. Dziś niektórzy z nich żyją z chorobą przez wiele lat. Pracują, podróżują, realizują plany, spełniają marzenia. O jednym ze swoich pacjentów, u którego w 2022 roku wykryto nowotwór płuca z przerzutami do mózgu, dr Mariusz Wirga opowiada w rozmowie z Katarzyną Pruszkowską-Sokallą dla Interii. Cztery lata po diagnozie ten człowiek NIE MA objawów choroby.
To jedna z historii, którymi psychiatra, psychoonkolog i terapeuta poznawczo-behawioralny dzieli się niedługo po premierze książki – „Rak. I co dalej? Rozmowy o życiu, leczeniu i odnajdywaniu radości”, napisanej wspólnie z dziennikarką Anną Maruszeczko.
Książkę można już kupić. I zdecydowanie warto o niej rozmawiać.
Przez 38 lat obserwował, jak zmienia się onkologia
Mariusz Wirga pamięta czasy, kiedy możliwości leczenia i szanse na wyleczenie w przypadku chorób onkologicznych były nieporównywalnie mniejsze niż obecnie. Przez blisko cztery dekady pracy z pacjentami obserwował rozwój medycyny, pojawianie się nowych terapii i zmianę rokowań w chorobach, które w niedalekiej przeszłości odbierały ludziom nadzieję na dłuższe życie. W wywiadzie dla Interii przypomina, że tylko w ostatnich dziesięciu latach pojawiło się ponad 150 nowych leków onkologicznych.
Opowiada o pacjentce, która przez 17 lat żyła z przerzutowym rakiem piersi. Wspomina też inną, która niedawno świętowała 22. rocznicę rozpoznania przerzutów. Przywołuje przypadki osób, których życie potoczyło się inaczej, niż mogłoby wynikać ze statystyk.
Nieprzypadkowo sporo miejsca poświęca właśnie statystykom. Bo człowiek, który słyszy diagnozę nowotworu, często zaczyna gorączkowo szukać informacji o rokowaniach. Internet podsuwa mu liczby, wykresy, historie innych chorych. Wśród nich bywają dane sprzed kilkunastu czy kilkudziesięciu lat, nieprzystające do współczesnych możliwości leczenia. A przecież statystyka opisuje losy grupy ludzi. Nie potrafi przewidzieć co na pewno wydarzy się w życiu konkretnego człowieka. Mariusz mówi o tym z perspektywy lekarza, który zna obie strony medalu: ograniczenia współczesnej medycyny i jej imponujące osiągnięcia.
A co z człowiekiem, który usłyszał diagnozę?
W tym miejscu do głosu dochodzi psychoonkologia. Najbardziej obiecujące wyniki badań klinicznych nie sprawiają, że znika strach człowieka, który dowiedział się o swojej chorobie. Nie rozwiązują automatycznie problemów z zasypianiem, nie odpowiadają na pytania dzieci, nie pomagają decydować, komu powiedzieć o diagnozie i jak wrócić do codzienności, która przestała być zwyczajna. Najtrudniejsze niekiedy staje się coś, co wcześniej przychodziło bez wysiłku: zaplanowanie kolejnego tygodnia, zrobienie zakupów, rozmowa z bliskimi.
W wywiadzie dla Interii Mariusz zwraca uwagę na bardzo praktyczny wymiar wsparcia: zachęca, by towarzyszyć bliskim podczas wizyt lekarskich, pomagać zapamiętywać informacje, zadawać pytania, robić notatki. Być obok również wtedy, kiedy minie pierwsza fala emocji związana z diagnozą. Ważne okazuje się także to, jak człowiek sam ze sobą „rozmawia” o chorobie. Jak interpretuje informacje, czego się obawia, na co ma wpływ, co robi z niepewnością.
„Rak. I co dalej?” – rozmowy o życiu, leczeniu i odnajdywaniu radości
Książka Mariusza Wirgi i Anny Maruszeczko ukazała się 30 września 2026 roku nakładem wydawnictwa Mando. Autorzy zapraszają czytelnika do rozmowy o doświadczeniu choroby i o sprawach, które dotyczą każdego z nas: o lęku, nadziei, relacjach, poczuciu wpływu, przemijaniu, szukiwaniu sensu.
Mariusz od kilkudziesięciu lat pomaga osobom chorującym na nowotwory i ich bliskim. Jest jednym z pionierów terapii simontonowskiej w Polsce. Kieruje programem onkologii psychospołecznej w Instytucie Onkologii im. Malcolma Todda w Long Beach w Kalifornii. W książce dzieli się doświadczeniem zdobytym w pracy z ludźmi, którym choroba wywróciła życie do góry nogami i przestawiła zwrotnice myślenia.
Anna Maruszeczko, dziennikarka od lat zajmująca się tematyką społeczną i psychologiczną stawia mocne, trudne pytania. Również te dotyczące śmierci, bezradności i granic naszych możliwości. Bo psychoonkologia nie dysponuje magiczną receptą na pokonanie raka, a umiejętność regulowania emocji nie daje gwarancji wyzdrowienia. Może natomiast pomóc człowiekowi przejść przez chorobę z mniejszym obciążeniem psychicznym, lepiej korzystać ze wsparcia i zachować możliwie jak najlepszą jakość życia.
Ważnym tematem książki jest również nadzieja. Taka, która dopuszcza niepewność i pozwala dostrzegać dostępne możliwości.
Warto przeczytać
W wywiadzie dla Interii Mariusz opowiada również o zagrożeniach związanych z pseudomedycyną. Nie ukrywa złości na osoby, które wykorzystują lęk pacjentów, obiecując im cudowne wyleczenie metodami pozbawionymi naukowych podstaw. Przytacza historie chorych, którzy zaufali takim obietnicom i zgłosili się do lekarza, gdy choroba zdążyła się rozwinąć. Niestety bywa, że jest już wówczas za późno.
Przeczytaj wywiad Katarzyny Pruszkowskiej-Sokalli z dr. Mariuszem Wirgą w Interii Zdrowie:
Mariusz Wirga: Postęp w leczeniu nowotworów dokonał się dosłownie na moich oczach.
Nowa książka już na naszej półce
We wrześniu rozpoczęliśmy na teamcbt.pl cykl książkowych rekomendacji od „ABC twoich emocji”, publikacji Maxiego C. Maultsby’ego Jr., Mariusza Wirgi i Michaela DeBernardiego. Pisaliśmy wtedy o tym, jak nasze przekonania wpływają na emocje, zachowania i codzienne decyzje. O możliwościach przyglądania się własnemu myśleniu i sprawdzania, czy rzeczywiście nam służy. W najnowszej książce Mariusza te zagadnienia pojawiają się w bardzo wymagającym kontekście. Kiedy człowiek mierzy się z chorobą nowotworową, pytania o sposób myślenia, radzenie sobie z emocjami i odnajdywanie poczucia wpływu zyskują konkretny wymiar. To lektura równie dobra dla osób chorujących, ich bliskich, psychologów, psychoterapeutów jak i wszystkich, którzy chcą lepiej rozumieć psychologiczne aspekty choroby. A przede wszystkim kolejna okazja, żeby posłuchać człowieka, który od 38 lat towarzyszy pacjentom onkologicznym i obserwuje, jak rozwija się medycyna.
Książka jest już dostępna w księgarniach.
Mariusz Wirga, Anna Maruszeczko, „Rak. I co dalej? Rozmowy o życiu, leczeniu i odnajdywaniu radości”, Wydawnictwo Mando, 2026, 272 strony.
Gdzie kupić?